Op 7 november 2013 heeft het Europese Hof van Justitie beslist dat eenieder met een rechtsbijstandverzekering recht heeft op een vrije advocaatkeuze bij alle (administratieve en gerechtelijke) procedures. Dit volgt uit de Europese Richtlijn 87/344/EEG. De aanleiding van de uitspraak is een procedure van de heer Sneller.
Casus
Sneller (eiser) vorderde in eerste instantie een schadevergoeding van zijn voormalig werkgever vanwege een kennelijk onredelijke ontslagprocedure. Sneller wenste zich hierbij te laten vertegenwoordigen door een zelf gekozen advocaat en wendde zich derhalve tot de rechtsbijstandsverzekeraar (DAS) met het verzoek de gemaakte kosten van rechtsbijstand te vergoeden. DAS was echter slechts bereid om de rechtsbijstand zelf aan Sneller te verlenen middels een van haar medewerkers. DAS gaf aan dat zij slechts de kosten van een vrij gekozen advocaat zou vergoeden, indien zij zelf van mening zou zijn dat de zaak aan een externe rechtshulpverlener uitbesteed moest worden. In dit geval was DAS niet bereid dekking te bieden voor de kosten van rechtsbijstand bij een vrije advocaatkeuze door Sneller.
Sneller kan zich niet vinden in het standpunt van DAS en start een kort geding procedure waarbij hij vordert dat DAS wordt veroordeeld om de (proces)kosten bij vrije advocaatkeuze door Sneller te vergoeden. Aangezien de Voorzieningenrechter en (vervolgens ook) het Gerechtshof het verzoek van Sneller afwijzen, gaat Sneller in cassatie. De Hoge Raad verzoekt uiteindelijk, vanwege de maatschappelijke gevolgen van de uitspraak, het Europese Hof van Justitie zich over de zaak te buigen en een prejudiciële beslissing te nemen in deze kwestie.
Het Europese Hof wordt derhalve gevraagd antwoord te geven op de vragen of;
1) artikel 4 van de Richtlijn 87/344/EEG het toelaat dat een rechtsbijstandsverzekeraar slechts de kosten van rechtsbijstand vergoed bij een vrij gekozen advocaat indien de rechtsbijstandsverzekeraar van mening is dat de behandeling van de zaak aan een externe rechtshulpverlener moet worden uitbesteed, en
2) of het voor de beantwoording van de eerste vraag verschil maakt of voor de betreffende procedure wel of geen rechtsbijstand verplicht is.
Het Europese Hof is van oordeel dat bij de uitlegging van deze bepaling niet enkel rekening gehouden dient te worden met de bewoordingen van de Richtlijn, maar ook met de context en de doelstellingen hiervan. Aldus volgt (onder andere) uit artikel 4 van de betreffende Richtlijn dat de vrije advocaatkeuze van de verzekeringsnemer niet beperkt kan worden tot de gevallen waarin de verzekeraar besluit dat een externe rechtsbijstandsverlener ingeschakeld dient te worden. Wat betreft de tweede prejudiciële vraag, geeft het Europese Hof aan dat de Richtlijn een bindend en algemeen karakter heeft. Dit heeft tot gevolg dat nationale regels niet van invloed kunnen zijn op de beantwoording van de eerste vraag.
Het Europese Hof stelt nog wel dat het de rechtsbijstandsverzekeraar in bepaalde situaties vrij staat de kosten van rechtsbijstand te beperken. Verder kan de rechtsverzekeraar met de verzekeringsnemer een hoger niveau van vergoeding van de kosten overeenkomen, eventueel door betaling van een hogere verzekeringspremie.
Conclusie
Veel rechtsbijstandsverzekeraars bieden de verzekeringsnemer momenteel niet de gelegenheid om zelf een advocaat te kiezen. Om de kosten zo veel mogelijk te beperken, kiezen rechtsbijstandsverzekeraars er veelal voor om de procedure door een van haar eigen juristen (niet-zijnde een advocaat) te laten behandelen. Na de uitspraak van het Europese Hof van Justitie zijn verzekeraars verplicht de polisvoorwaarden aan te passen.
Advies nodig?
Indien u beschikt over een rechtsbijstandsverzekeraar en u heeft hier vragen over of u wenst juridische bijstand van een van onze gespecialiseerde advocaten, dan kunt u contact opnemen met ons kantoor. Wij voorzien u graag van juridisch advies en spannen ons in om voor u te regelen dat uw zaak aan de door u gewenste advocaat wordt overgedragen.
